Door cookies te accepteren kunnen we uw gebruikerservaring op onze website verbeteren.

×
HeaderFacetName

Verslagzoeker help

Verfijn hieronder op onderwerp Verwijder uw selectie(s)
Toon inhoudsopgave jaarverslag

Stationsvernieuwing

ProRail is bezig met de grootste stations- en spoorvernieuwing sinds het bestaan van de spoorwegen. In 2014, het jaar waarin het Nederlandse spoor 175 jaar bestaat, worden de compleet vernieuwde stations Rotterdam Centraal en Den Haag Centraal in gebruik genomen. De bouw van nieuwe stations in onder meer Arnhem, Breda, Amsterdam, Utrecht, Delft, Zwolle, Eindhoven en Tilburg is volop in uitvoering. In 2013 was ProRail bij circa 1.300 verbouwingsprojecten betrokken. De totale investeringen in spoor en stations bedroegen EUR 1,2 miljard.

Toekomstbestendig bouwen en beheren

Reizigers hechten waarde aan toegankelijke en comfortabele stations, die bovendien schoon, veilig en duurzaam zijn. We hebben daarom de ambitie om de kwaliteit, toegankelijkheid, architectuur en het comfort van stations op topniveau te brengen. Diverse grote stations worden ingrijpend verbouwd en in 2013 hebben we een aantal kleinere en middelgrote stations voorzien van comfortabele wachtplekken, betere toiletvoorzieningen en verwarming in bestaande wachtruimtes. Voorbeelden hiervan zijn te zien in Breukelen, Wolvega en Almelo. Ook op andere stations hebben we in 2013 voorzieningen aangebracht die het reizen per trein aantrekkelijker maken, zoals in ’s-Hertogenbosch en Barneveld.

Rotterdam Centraal

Rotterdam is een vervoersknooppunt van regionale en internationale betekenis, waar alle vormen van openbaar vervoer samenkomen. Behalve de aansluiting op het Europese net van hogesnelheidstreinen (HSL-Zuid) heeft Rotterdam Centraal ook een aansluiting op de lightrailverbinding RandstadRail. De stad krijgt daarom een aantrekkelijke, dynamische OV-terminal. In maart 2014 verricht koning Willem-Alexander de openingshandeling.
Met 110.000 reizigers per dag verwerkt het stationsgebied momenteel evenveel reizigers als de luchthaven Schiphol. Voor de komende jaren wordt een aanzienlijke groei van het aantal reizigers verwacht. Om hen een optimaal reis- en verblijfklimaat te kunnen bieden, zijn we begin 2008 gestart met de bouw van een nieuw station, waarbij we de hinder voor reizigers, vervoerders en omwonenden zo veel mogelijk hebben beperkt.
In 2013 is de Zuidhal, de stationshal aan de centrumzijde, in gebruik genomen en zijn we begonnen met het aanbrengen van nieuw perronmeubilair en natuurstenen perrontegels. Ook werd de gerenoveerde Provenierstunnel weer in gebruik genomen, waardoor fietsers en voetgangers hun snelle verbinding tussen het centrum en het noorden van Rotterdam terugkregen. Boven de beide ingangen van de Provenierstunnel zijn de sculpturen teruggeplaatst die het oude station van Van Ravesteyn sierden.
Tot eind 2013 is gewerkt aan blindegeleidelijnen en aan akoestische panelen tegen het glazen dak boven de sporen met in het dak zonnecellen en een warmte/koude-opslag. In mei 2014 zijn het afwateringssysteem en de fietsenstalling aan de noordzijde gereed. 
In het reizigersonderzoek van NS en ProRail is het nieuwe Rotterdam Centraal als beste naar voren gekomen in de categorie ‘Stations in verbouwing’. In de herfstmeting van dit onderzoek werd Rotterdam Centraal door 89% van de ondervraagden beoordeeld met rapportcijfer 7 of hoger op het gebied van onder meer sfeer, functionaliteit, oriëntatie, doorstroming, wachttijdbeleving, veiligheid en reinheid.

Den Haag Centraal

Station Den Haag Centraal wordt sinds 2011 verbouwd van een donker, onoverzichtelijk station naar een lichte, ruime en overzichtelijke OV-terminal als knooppunt van reizen, werken en winkelen. Ook de komst van RandstadRail tussen Rotterdam en Den Haag en de verwachte groei van het aantal reizigers vroegen om maatregelen. Tijdens de verbouwing blijft het station volledig operationeel.
Eind 2012 begon de bouw van het nieuwe station. Na een sloopperiode kreeg het station in 2013 een nieuw, glazen dak van 120 bij 96 meter op een hoogte van 22 meter en glazen gevels. Tevens hebben we de perrons opgeknapt. Eind 2013 werd de nieuwe, natuurstenen vloer voltooid. Naar verwachting wordt het nieuwe Den Haag Centraal in het derde kwartaal van 2014 opgeleverd.

Arnhem

Samen met NS en de gemeente Arnhem bouwt ProRail in Arnhem een compleet nieuw station. De Arnhemse stationshal wordt opgebouwd uit beton en stalen elementen die elk uit honderden delen bestaan. Elk stuk glas, beton en staal is uniek, elke stap in de bouw een kunststuk.
Het ontwerp en de bouwtechniek zijn zo geavanceerd dat de gebruikelijke bouwmethoden niet toereikend zijn. Daarom is de hulp ingeroepen van scheepsbouwer Centraal Staal uit Groningen, een specialist in de ‘dubbel gekromde’ vormen die deel uitmaken van de constructie. In Groningen worden de stalen platen uitgesneden en gekromd, waarna ze in Friesland en Duitsland aan elkaar worden gelast. Op de bouwplaats in Arnhem zet de bouwcombinatie BAM Ballast Nedam de delen onder supervisie van ProRail op hun plek. Naar verwachting is de stationshal in de tweede helft van 2015 klaar voor gebruik.

Prettig wachten op kleinere en middelgrote stations

Met het programma Prettig Wachten werkt ProRail met NS, vervoerders en decentrale overheden aan de veraangenaming van de wachttijd op 25 kleine en middelgrote stations. Er komen comfortabele wachtplekken, betere toiletvoorzieningen, Rail TV en verwarming in bestaande wachtruimtes. In Breukelen, Almelo en Wolvega is inmiddels een aantal plannen uitgevoerd.
Daarnaast krijgen voor eind 2020 ongeveer honderd stations nieuwe bankjes en wachtruimten. De keuze voor de stations wordt bepaald door het aantal reizigers, de regionale spreiding en het beschikbare budget. De vernieuwing geldt voor grote en kleine stations door heel Nederland. Daardoor heeft circa 60% van de reizigers in 2013 al van het nieuwe meubilair kunnen profiteren.
Station Hoevelaken had in 2013 de primeur. Ook Rotterdam Centraal, Den Haag Centraal en Groningen Europapark zijn inmiddels van nieuw meubilair voorzien. Regionale en lokale overheden treden in voorkomende gevallen op als co-financiers. Zo zijn in 2013 met aanvullende financiering van de provincie Gelderland de stations aan de lijn Arnhem–Winterswijk vernieuwd.

RailTV

In het kader van Prettig Wachten introduceerden ProRail en NS in 2013 RailTV op stations. Op beeldschermen krijgen reizigers een mix van actuele reizigersinformatie, wetenswaardigheden uit de spoorsector, informatie over NS en ProRail, cultuur en reclame te zien. ProRail zendt op RailTV bouwjournaals uit over diverse grote en kleine bouwprojecten en beantwoordt uiteenlopende reizigersvragen.

RailTV is een proef met een looptijd van circa 3 jaar. De verwachting is dat reizigers de wachttijd positiever ervaren als ze worden geïnformeerd en vermaakt met hoogwaardige en betrouwbare informatie. Ook zullen reizigers zich naar verwachting gelijkmatiger over het perron verdelen als de schermen over de volle lengte van de perrons worden opgehangen. Dat komt de veiligheid ten goede. RailTV wordt uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu.
In maart 2013 ging RailTV van start in Eindhoven, gevolgd door Rotterdam, ‘s-Hertogenbosch, Leiden en Amsterdam Zuid. In september 2013 is op deze stations een tevredenheidonderzoek uitgevoerd. De eerste bevindingen waren positief. Ruim de helft van de geënquêteerden had de schermen opgemerkt en was van plan vaker te gaan kijken. De respondenten, vol lof over de technische kwaliteit, beoordeelden de verstrekte informatie met een voldoende.

Dynamische instapinformatie in ‘s-Hertogenbosch

In ‘s-Hertogenbosch is in 2013 een proef gehouden met dynamische instapinformatie. Op een 180 meter lang led-display konden reizigers voor binnenkomst van de trein al zien waar de treindeuren en de eerste en tweede klas zich bevinden, hoe druk het is in de verschillende coupés, en waar parkeergelegenheid is voor fietsen. NS deed tijdens de proef onderzoek.
De laagdrempelige instapinformatie leidde tot een betere spreiding op het perron en bleek een goede ondersteuning voor reizigers met een functiebeperking. Reizigers hadden minder last van drukte in de trein en zagen hun kans op een zitplaats toenemen.
De proef kreeg nationaal en internationaal veel aandacht. Buitenlandse vervoerders toonden interesse en in Londen kreeg het project een prijs op het gebied van informatievoorziening. In Nederland won de Dynamische Instapinformatie de publieksprijs van de Rotterdam Designprijs 2013.

Nieuw station Maastricht Noord

Op 30 november 2013 is het nieuwe station Maastricht Noord op de lijn Maastricht–Heerlen feestelijk geopend. In 2014 wordt onderzocht of het station in de toekomst ook een halte kan worden voor de stoptrein Sittard–Maastricht.

Design voor Barneveld Noord

Op station Barneveld Noord hebben we met zeecontainers een designstation gebouwd dat ruimte biedt om beschut en comfortabel te wachten. Ook is er plek voor kaartverkoop, reisinformatie en een reizigerstoilet, ook voor reizigers met een lichamelijke beperking. Het nieuwe stationsgebouw is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met gemeente Barneveld, het ministerie van Infrastructuur en Milieu en NS.
Het gebouw biedt ook ruimte aan andere voorzieningen. Zo is er ruimte gecreëerd voor de medewerkers van RuiterActief, een sociaal werkbedrijf van de gemeente Barneveld. De medewerkers houden toezicht, zorgen dat het station netjes blijft en beheren de fietsenstallingen.

Groningen Europapark in de prijzen

Station Groningen Europapark ging in 2012 in dienst en won in juni 2013 zowel de juryprijs en de publieksprijs in de Architectuurprijsvraag 2013 van de stad Groningen. Bij het station is een hoogwaardig stedelijk verblijfsgebied ontwikkeld met een ondergrondse fietsenstalling, het stadskantoor van de gemeente Groningen en een veilige fietsverbinding tussen de zuidzijde van de stad en het centrum.
Het station is uitgevoerd met hoogwaardige materialen (natuursteen, titanium) en voorzien van een duurzaam groene afwerking, zoals ledverlichting in de stationsomgeving. Ook is er circa 4.000 meter spoorvernieuwing uitgevoerd en is de beveiligingsinstallatie vervangen. Het station draagt bij aan een verdere ontvlechting van de treindiensten van de regionale vervoerder Arriva en de landelijke vervoerder NS. In dat kader is er een vierde spoor voorbereid.

Het spoor voor iedereen toegankelijk

In opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu werkt ProRail aan volledige toegankelijkheid van het spoor. Niet alle reizigers kunnen nu zelfstandig gebruikmaken van het spoor. Het streven is dat ook mensen met een functiebeperking zonder assistentie toegang hebben tot stations en treinen. Alle stations moeten in 2033 voldoen aan de Europese regels voor toegankelijkheid.
De hoogte van de perrons wordt aangepast om een drempelloze instap van perron naar trein mogelijk te maken. Verder worden op de stations één of meer liften aangebracht of hellingbanen aangepast om de perrons bereikbaar te maken. De sanitaire voorzieningen op 40 stations worden uitgebreid en er vindt een reeks kleinere aanpassingen plaats, zoals contrasterende dubbele buisleuningen bij trappen en in transferruimtes, opvallende markering van perronranden, informatie in braille en het automatisch openen van deuren op hoofdroutes in de loopstromen.

Aansluiting andere types van openbaar vervoer

Een goede aansluiting van andere types openbaar vervoer op de trein en andersom leidt tot hogere reizigersaantallen. Goede aansluitingen dragen bij aan vergroting van het OV-gebruik ten opzichte van de auto. Dit past in de maatschappelijke doelstellingen van de overheid. Bovendien straalt een goede aansluiting af op het station en daarmee op ProRail.
Over goede aansluitingen overleggen we met de vervoerders. Zij krijgen een loket voor vragen en klachten. Hierdoor zou in een aantal gevallen de onderlinge aansluiting kunnen verbeteren. Bewegwijzering in stations over andere vervoersmodaliteiten wordt altijd aangepast bij wijzigingen in routering.


Vorig artikelDe toekomst van het spoor Volgend artikelActuele spoorinformatie